Havza Haber Ajansı'nın haberine göre, yapay zeka alanında doktora sonrası (post-doktora) öğrencisi olan Muhammed Emin Gaseminiya, İlim, Medeniyet ve İrfan Müessesesi'nin İslami İlimler Teknoloji Ürünlerinin Tanıtım Töreni'nde "Hüda" akıllı sisteminin yeteneklerini açıklayarak şöyle dedi: "Bu sistem, İslami ilimlerde araştırmaları kolaylaştırmak ve araştırmacıların dini kaynaklara akıllı bir şekilde erişmesini sağlamak amacıyla tasarlanmıştır."
Araştırmacıların mevcut araçlarının sınırlarına değinen Gaseminiya şu ifadeleri kullandı: "Bazı araçlar yalnızca dijital kütüphane seviyesinde kalırken, bazı gelişmiş araçlar ise karmaşıklıkları nedeniyle özel uzmanlık gerektirmektedir. Diğer yandan, genel yapay zeka araçları ise İslami metinler üzerindeki eğitimlerinin sınırlı olması ve Şii kaynaklarına yetersiz erişimleri nedeniyle uzmanlık gerektiren soruları yanıtlarken hataya düşebilmekte veya uydurma/yanıltıcı içerikler üretebilmektedir."
Gaseminiya sözlerine şöyle devam etti: "Hüda, bu sorunu çözmek için kullanıcı ile bir dizi uzmanlaşmış araç arasında akıllı bir arayüz olarak tasarlanmıştır. Öyle ki kullanıcı sorusunu doğal dille sorabilmekte, sistem ise sorunun türüne göre uygun aracı seçerek birkaç aşamada bilgiyi arama, geri çağırma ve inceleme işlemlerini gerçekleştirmektedir."
"Hüda" ile genel sohbet robotları (chatbotlar) arasındaki farkın bilgiye erişim yönteminde yattığını belirten Gaseminiya şunları söyledi: "Sıradan bir chatbot yanıt üretmek için esas olarak kendi ön bilgisini kullanırken, akıllı ajan yanıtı bulmak için var olan bilgiden yararlanır. Bu nedenle Hüda, yanıtı kaynaklardan çekip çıkarmaya (geri çağırmaya) ve ardından bu kaynaklara dayanarak yanıtı üretmeye çalışır."
Bu yapay zeka araştırmacısı, Hüda'nın bilgi kaynaklarına değinerek şu bilgileri verdi: "Bu sistem; 'Segat' kapsamlı rical veritabanına ve onun 12'den fazla aracına, Şii ve Ehl-i Sünnet kaynaklarından 1 milyon 240 binden fazla hadis içeren 'Rızvan' hadis derlemine ve yaklaşık 19 bin cilt kitap barındıran 'Gencine' kütüphanesine erişim sağlamaktadır."
Sözlerine şöyle devam etti: "'Hüda aynı zamanda anlamsal ve çok dilli arama imkanı sunmakta olup yaklaşık 314 bin dini soru-cevap ile 275 bin medrese ders notu (takrirat) da sistemin kullanımına sunulmuştur; böylece sistem bir soruyu yanıtlamak için aynı anda hadis kaynaklarında, kitaplarda, dini soru-cevaplarda ve medrese ders takrirlerinde arama yapabilmektedir."
Gaseminiya, "Hüda"nın kaynak gösterilebilir/doğrulanabilir olma özelliğini vurgulayarak şöyle dedi: "Kullanıcı sunulan kaynaklara ve atıflara tıklayarak rivayetin metnini, kaynağın tam adresini, kitap sayfasını veya orijinal metni görüntüleyebilir ve yanıtın doğruluğunu kontrol edebilir."
Sistemin diğer özellikleri arasında infografik, grafik ve çok katmanlı ağ şemaları (graflar) oluşturma kabiliyeti ile kullanıcıyla sürekli etkileşim kurabilme imkanını sayan Gaseminiya şunları ekledi: "'Hüda, kullanıcının sonraki sorularını önceki yanıtla ilişkilendirerek anlayabilmekte ve kullanıcı geri bildirimleri de sistemin gelecekteki sürümlerini geliştirmek için kullanılmaktadır."
Bu yapay zeka post-doktora öğrencisi sözlerini şöyle tamamladı: "'Hüda, başka araçların da tasarlandığı ve gelecekte geliştirileceği daha büyük bir proje olan Müçtehit Sistemi'nin bir parçasıdır; nihai hedef, bir müçtehidin veya İslami ilimler araştırmacısının doğal bir soru sorarak geniş bir uzmanlaşmış kaynak ve araç yelpazesinden yararlanabilmesi, böylece zamanını kaynak aramaya harcamak yerine analize ve argümantasyona daha fazla zaman ayırabilmesidir."
yorumunuz